Klant opzeggen als zzp'er: mag het, termijn en brief
In dit artikel
Kort antwoord
Soms. Bij een opdracht voor onbepaalde duur die niet eindigt doordat het werk af is, mag je opzeggen, anders alleen met een gewichtige reden (art. 7:408 lid 2 BW). Je klant mag het in beginsel altijd.
De opzegwijzer: vier vragen, één uitkomst
Of je mag opzeggen, hangt af van vier dingen: wat voor overeenkomst het is, of er een einddatum is, of het werk een eindpunt heeft, en of je klant zakelijk of particulier is. Loop de vragen in deze volgorde af.
Vraag 1. Wat voor overeenkomst is het?
- Je bouwt, verbouwt of maakt iets tastbaars en levert het op (badkamer, dakkapel, maatkast): dat is aanneming van werk. Ga naar de uitkomsttabel.
- Je levert een dienst (ontwerp, tekst, website, advies, coaching, training, boekhouding, onderhoud): dat is een overeenkomst van opdracht. Ga naar vraag 2.
- Je verkoopt een product dat je één keer levert: dat is koop. Daar valt niets op te zeggen. De overeenkomst eindigt met levering en betaling.
Vraag 2. Is er een einddatum of een vast aantal?
Zes maanden, twaalf sessies, “tot en met juni”: dat is bepaalde duur. Dan mag je alleen opzeggen met een gewichtige reden. Geen einddatum: ga naar vraag 3.
Vraag 3. Eindigt de opdracht doordat het werk af is?
Een omschreven resultaat (een logo, een website van zes pagina’s, een rapport) eindigt door “volbrenging”: als het af is, is de opdracht klaar. Dan mag je ook alleen opzeggen met een gewichtige reden. Doorlopend werk zonder eindpunt (maandelijks onderhoud, social media beheren, vaste coaching, een retainer) eindigt niet vanzelf. Dan mag je opzeggen.
Twijfelgeval: staat het resultaat nergens duidelijk omschreven, dan eindigt de opdracht niet door volbrenging (Rb. Amsterdam 27-06-2018). Een vage offerte werkt hier dus een keer in je voordeel.
Vraag 4. Is je klant zakelijk of particulier?
Dat bepaalt de termijn en wat je in je voorwaarden mag regelen. Zie het blok over zakelijk en particulier verderop.
Uitkomst
| Jouw situatie | Mag jij opzeggen? | Termijn | Brief |
|---|---|---|---|
| Doorlopende opdracht zonder einddatum, zakelijke klant | Ja | Wat in het contract staat; anders een redelijke termijn | Vriendelijk of zakelijk |
| Doorlopende opdracht zonder einddatum, particuliere klant | Ja | Wat is afgesproken; anders een redelijke termijn | Vriendelijk of zakelijk |
| Opdracht voor bepaalde tijd | Alleen met gewichtige reden, of als je in het contract een eigen opzegregeling hebt afgesproken | Afhankelijk van de reden of de afspraak | Laatste woord, na overleg met een jurist |
| Opdracht met een omschreven eindresultaat | Alleen met gewichtige reden | Afhankelijk van de reden | Laatste woord, na overleg met een jurist |
| Aanneming van werk (bouw, klussen) | De wet geeft de aannemer geen opzegrecht zoals de klant heeft | Niet van toepassing | Jurist |
| Losse levering (koop) | Niets op te zeggen | Niet van toepassing | Geen |
Dit is een hulpmiddel, geen juridisch advies. Gaat het om veel geld, een contract voor bepaalde tijd of een gewichtige reden, laat dan een jurist meekijken voordat je de brief verstuurt.
Waarom de klant het makkelijker heeft dan jij
De wet beschermt de opdrachtgever. Die kan een overeenkomst van opdracht te allen tijde opzeggen, ook als hij voor bepaalde tijd heeft getekend (art. 7:408 lid 1 BW). Jij als professional zit vast aan wat je beloofde.
De gedachte erachter: een klant moet weg kunnen bij iemand die hij niet meer vertrouwt, en een professional mag een klant niet halverwege laten zitten. Dat voelt scheef als jij degene bent met de klant die om elf uur ’s avonds “even snel” belt, maar zo staat het er.
Het gangbare beeld “als zzp’er kun je niet opzeggen” klopt daarom maar half. Bij doorlopend werk zonder einddatum mag het wel. Bij een project met een eindresultaat of een contract met een einddatum alleen met een gewichtige reden.
Voor particuliere klanten gaat de bescherming verder:
- Een particulier is voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd. Wel de onkosten die je voor de opdracht maakte (art. 7:408 lid 3 en art. 7:406 BW).
- Het recht van de particuliere klant om altijd op te zeggen (art. 7:408 lid 1) en de regels over het loon na een tussentijds einde (art. 7:411) kun je tegenover een particulier niet in zijn nadeel inperken (art. 7:413 lid 2 BW). Een clausule “bij opzegging is de volledige prijs verschuldigd” houdt bij een consument dus geen stand.
- Heb je een abonnement voor particulieren dat stilzwijgend wordt verlengd, dan moet de klant na die verlenging op elk moment kunnen opzeggen met een termijn van hoogstens een maand. Een voorwaarde die dat beperkt, is onredelijk bezwarend (art. 6:236 sub j BW, sinds de Wet Van Dam van 1 december 2011).
Zakelijk of particulier: wat verschilt
| Zakelijke klant | Particuliere klant | |
|---|---|---|
| Klant mag altijd opzeggen | Ja, tenzij in het contract anders is afgesproken | Ja |
| Jij mag opzeggen bij doorlopend werk zonder einddatum | Ja | Ja |
| Eigen opzegregeling voor jou in contract of voorwaarden | Mag je afspreken | Kan, maar het recht van de klant om altijd op te zeggen blijft staan; laat consumentenvoorwaarden door een jurist nakijken |
| Klant betaalt schadevergoeding bij opzegging | Kan, als het is afgesproken of als redelijkheid en billijkheid dat vragen | Nee, alleen onkosten |
| Opzegtermijn die de klant moet aanhouden | Wat is afgesproken, anders redelijk | Ongeveer een maand is volgens de A-G in beginsel toelaatbaar, langer niet |
Die laatste regel komt uit de conclusie van advocaat-generaal Valk bij de Hoge Raad (06-07-2022, ECLI:NL:PHR:2022:678). Een conclusie is een advies aan de Hoge Raad, geen uitspraak. Als richtlijn is hij bruikbaar, als garantie niet.
Per soort overeenkomst
Opdracht met een eindresultaat
Een logo, een huisstijl, een website, een tekst, een training op maat. De opdracht eindigt als het af is, dus jij kunt niet zomaar stoppen. Alleen met een gewichtige reden. Je klant kan wel altijd stoppen, en dan factureer je een redelijk deel (zie “Wat je nog mag factureren”).
Loopt het project uit omdat de klant steeds meer wil, dan is dat meestal geen reden om op te zeggen, maar om meerwerk te factureren. Hoe je dat doet zonder ruzie, staat bij de scope-kruiper.
Opdracht voor bepaalde tijd
Een inhuur van zes maanden, een coachtraject van tien sessies, een jaarcontract voor onderhoud. De einddatum werkt hier als hek: jij zit er tot die datum aan vast, behalve bij een gewichtige reden. In het contract kun je een tussentijdse opzegging voor beide partijen afspreken. Staat die er niet in, dan heb je alleen de gewichtige reden. Bij een particulier mag zo’n regeling het recht van de klant om altijd op te zeggen niet beperken. Zet je je eigen opzegrecht in algemene voorwaarden voor consumenten, laat die dan door een jurist nakijken.
Doorlopende opdracht of abonnement
Maandelijks webonderhoud, een vaste schrijfopdracht per week, beheer van advertenties, een retainer zonder einddatum. Hier mag je opzeggen (art. 7:408 lid 2 BW). Staat er een opzegtermijn in het contract, houd je daaraan.
Staat er niets, dan is een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd in beginsel opzegbaar. Redelijkheid en billijkheid kunnen wel een opzegtermijn vragen, een zwaarwegende reden, of een aanbod om schade te vergoeden (HR 02-02-2018, ECLI:NL:HR:2018:141). Praktisch: hoe langer je samenwerkt en hoe afhankelijker de klant van je is, hoe ruimer je de termijn neemt. Bij een particulier is een maand een redelijk uitgangspunt.
Aanneming van werk
Een verbouwing, een nieuwe vloer, een dakkapel. Je klant mag altijd opzeggen, maar betaalt dan de prijs voor het hele werk, min de besparingen die jij door de opzegging hebt (art. 7:764 BW). Jij moet als aannemer laten zien wat je bespaarde, en die plicht is zwaar (Rb. Midden-Nederland 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:1916).
Andersom geeft de wet de aannemer geen opzegrecht zoals de klant dat heeft. Wil je van een klant af terwijl het werk loopt, dan gaat het om de vraag of de klant tekortschiet, bijvoorbeeld door niet te betalen. Dan kun je je werk opschorten en in sommige gevallen de overeenkomst ontbinden. Bij een lopende verbouwing met materiaal op de bouwplaats is dat iets om eerst met een jurist door te nemen.
Losse levering
Verkoop je een product of een kant-en-klaar pakket dat je één keer levert, dan is er niets op te zeggen. Is het geleverd en betaald, dan is de klant vanzelf weg. Wil je geen nieuwe bestelling meer aannemen, dan hoef je die gewoon niet te accepteren.
Gewichtige redenen
Een gewichtige reden is een omstandigheid waardoor van jou redelijkerwijs niet verwacht kan worden dat je doorgaat. De lat ligt hoog: “deze klant kost me energie” haalt hem niet.
De twee duidelijkste voorbeelden:
- De klant houdt vast aan een aanwijzing die jij op redelijke grond weigert. Hij wil dat je in een tekst beweringen zet die niet kloppen, of dat je een veiligheidsadvies weglaat. Weiger je dat op redelijke grond en houdt hij eraan vast, dan mag je opzeggen wegens gewichtige redenen (art. 7:402 lid 2 BW).
- Het vertrouwen is op goede gronden weg. Niet “het klikt niet meer”, maar iets aanwijsbaars: de klant blijkt informatie achter te houden die je werk raakt, of zet jouw naam onder iets waar je niet achter staat.
| Situatie | Gewichtige reden? | Wat je beter doet |
|---|---|---|
| Klant eist dat je iets doet wat je op redelijke grond weigert | Ja, als hij eraan vasthoudt (art. 7:402 lid 2) | Weigering eerst op schrift, daarna opzeggen |
| Vertrouwen aantoonbaar beschadigd | Kan, afhankelijk van de feiten | Feiten vastleggen, jurist laten meekijken |
| Klant betaalt niet | Eerst iets anders | Werk opschorten (art. 6:262 BW) en de stappen bij klant betaalt niet volgen |
| Klant vraagt steeds meer | Meestal niet | Meerwerk afspreken en factureren, zie de scope-kruiper |
| Klant is lastig, traag of onaardig | Nee | Uitdienen of, bij onbepaalde duur, gewoon opzeggen |
| Je kunt elders meer verdienen | Nee | Uitdienen, en de volgende keer een opzegregeling afspreken |
Bij niet betalen mag je bij een wederkerige overeenkomst je eigen werk opschorten: even niets doen tot er betaald is (art. 6:262 BW). Dat moet je zelf inroepen, dus zeggen dat je het doet. Betaalt de klant een deel of gaat er maar iets mis, dan mag het alleen als de tekortkoming dat rechtvaardigt, en naar verhouding.
Neem een jurist bij een contract voor bepaalde tijd met een flink bedrag, bij een klant die sterk van jou afhankelijk is, of als je opzegging de klant schade kan geven. Zeg je op zonder geldige gewichtige reden, dan loop je het risico dat de klant jou aansprakelijk stelt.
Herken je je klant eerder als typetje dan als juridisch probleem, kijk dan bij de klanttypes: daar staat per type welke stap past.
Wat je nog mag factureren
Werk je op uurbasis, dan factureer je de uren die je tot het einde maakte. Bij een vaste prijs hangt het af van wie stopt en waarom.
| Situatie | Wat je mag factureren | Grondslag |
|---|---|---|
| Uurtarief, opdracht stopt | Gewerkte uren tot de einddatum | De afspraak zelf |
| Opzegtermijn loopt | Je werkt door en factureert normaal | De afspraak zelf |
| Vaste prijs, opdracht stopt voordat het af is | Een naar redelijkheid vast te stellen deel van de prijs | Art. 7:411 lid 1 BW |
| Vaste prijs, het einde ligt aan de klant | Kan de volle prijs zijn, min wat je bespaarde | Art. 7:411 lid 2 BW |
| Particuliere klant zegt op | Daarnaast je onkosten, geen schadevergoeding voor de opzegging | Art. 7:408 lid 3 en 7:406 BW |
| Aanneming, klant zegt op | De prijs voor het hele werk, min jouw besparingen | Art. 7:764 BW |
Bij dat redelijke deel kijkt de wet naar drie dingen: hoeveel werk je verrichtte, wat de klant eraan heeft, en waarom de opdracht eindigde (art. 7:411 lid 1 BW). Stop je zelf omdat het je beter uitkomt, dan weegt dat tegen je. Stop je omdat de klant je dwong tot iets wat je weigerde, dan weegt dat voor je.
Rekenvoorbeeld opdracht. Je maakt een website voor een vaste prijs van € 2.400. Ontwerp en vier van de zes pagina’s zijn af, dan zegt de klant op. Een verdedigbare factuur onderbouwt het deel dat af is en wat de klant ermee kan, bijvoorbeeld € 1.600 voor ontwerp en vier bruikbare pagina’s. Lever je wat de klant betaalt ook echt op, dan is “voordeel voor de opdrachtgever” direct zichtbaar.
Rekenvoorbeeld aanneming. Een verbouwing voor € 12.000. De klant zegt op voordat je begint. Je had € 3.000 aan materiaal nog niet besteld. Dat is je besparing, dus je factureert € 9.000. Vul je twee van de vijf werkdagen met een andere klus die € 1.500 aan loon oplevert, dan kan dat loon ook als besparing meetellen. Dan kom je uit op € 7.500. Of het meetelt, hangt af van de omstandigheden; ga ervan uit dat de klant ernaar vraagt. Leg je besparingen met offertes, inkooplijsten en je planning vast, want jij moet ze aantonen.
Factureer onkosten apart en met bonnetjes. Een losse regel “diversen” is precies de regel waar een klant over gaat bellen.
Drie brieven
Kies de toon die past bij de relatie. De eerste twee zijn voor doorlopend werk zonder einddatum. De derde is voor een gewichtige reden; die stuur je pas na overleg met een jurist als het om een contract voor bepaalde tijd of een flink bedrag gaat.
Verstuur de brief per e-mail met een verzoek om ontvangstbevestiging, of aangetekend, zodat je kunt laten zien dat de klant hem ontving. Een opzegging telt pas als hij is aangekomen.
Brief 1: vriendelijk
Onderwerp: Opzegging van onze samenwerking per [einddatum]
Beste [naam],
Na [periode] samenwerking heb ik besloten de opdracht voor [omschrijving werk] te beëindigen. Ik zeg de overeenkomst daarom op met ingang van [einddatum], met inachtneming van een opzegtermijn van [termijn].
Tot die datum werk ik zoals afgesproken door. Vóór [einddatum] zorg ik voor een nette overdracht: [bijvoorbeeld: de bronbestanden, inloggegevens en een korte overdrachtsnotitie]. Als je wilt, noem ik je graag een paar collega’s die het werk kunnen overnemen.
De laatste factuur ontvang je na [einddatum] en betreft [het werk tot de einddatum / de onkosten].
Dank voor de samenwerking.
Met vriendelijke groet, [naam, bedrijfsnaam]
Brief 2: zakelijk
Onderwerp: Opzegging overeenkomst [omschrijving of kenmerk]
Geachte [naam],
Hierbij zeg ik de overeenkomst voor [omschrijving werk], die voor onbepaalde duur geldt, op met ingang van [einddatum]. Ik houd daarbij een opzegtermijn aan van [termijn] [, conform artikel (nummer) van de overeenkomst / mijn algemene voorwaarden].
Tot [einddatum] voer ik de werkzaamheden uit zoals overeengekomen. Op [datum] draag ik over: [lijst]. De eindfactuur volgt na [einddatum].
Ik verzoek je de ontvangst van deze opzegging per e-mail te bevestigen.
Met vriendelijke groet, [naam, bedrijfsnaam]
Brief 3: laatste woord (gewichtige reden)
Onderwerp: Opzegging overeenkomst [omschrijving] wegens gewichtige redenen
Geachte [naam],
Op [datum] heb ik je laten weten dat ik [omschrijving aanwijzing] niet uitvoer, omdat [redelijke grond]. Op [datum] heb je aangegeven dat je daaraan vasthoudt.
Om die reden zeg ik de overeenkomst voor [omschrijving werk] op wegens gewichtige redenen, met ingang van [datum].
Het werk dat tot nu toe is verricht, factureer ik naar redelijkheid: [omschrijving en bedrag, of: de specificatie volgt bij de eindfactuur]. Op [datum] ontvang je [wat je oplevert of overdraagt].
Met vriendelijke groet, [naam, bedrijfsnaam]
Noem in de derde brief feiten met data, geen gevoel. “Op 3 maart vroeg je mij…” houdt stand; “je bent al maanden onmogelijk” niet. Gaat het om vertrouwen in plaats van een aanwijzing, vervang dan de eerste alinea door de feiten waarop het vertrouwen weg is.
Netjes afronden: overdracht en laatste factuur
Een opzegging is pas klaar als de klant weet wat hij krijgt, wanneer, en wat het kost. Loop deze lijst af:
- Einddatum vastleggen. In de brief en in je agenda. Tot die datum werk je zoals afgesproken.
- Overdracht op papier. Welke bestanden, toegang en documenten de klant krijgt, en op welke dag. Geef inloggegevens terug en adviseer de klant de wachtwoorden daarna te wijzigen; dan ben jij ook niet meer aanspreekbaar op wat er na jouw vertrek in dat account gebeurt.
- Eindfactuur met specificatie. Uren of het redelijke deel van de vaste prijs, onkosten apart, met de onderbouwing uit de tabel hierboven.
- Openstaande facturen. Betaalt de klant niet, dan mag je je eigen werk naar verhouding opschorten (art. 6:262 BW). Wat je wel of niet mag vasthouden, hangt af van wat er is afgesproken en wat al betaald is. Voor de vervolgstappen: betalingsherinnering, aanmaning of ingebrekestelling en de 14-dagenbrief als je incassokosten wilt kunnen rekenen.
- Correspondentie bewaren. De opzegbrief, de ontvangstbevestiging, de overdrachtslijst en de eindfactuur in één map. Voor als de klant het zich over een half jaar anders herinnert.
Voor de volgende klant: zet een opzegregeling in je offerte of voorwaarden, met een termijn voor allebei. Bij een particuliere klant mag die het recht van de klant om altijd op te zeggen niet inperken; laat consumentenvoorwaarden bij twijfel door een jurist nakijken. Wat je nog meer regelt voordat je begint, staat bij wanbetalers voorkomen.
Veelgestelde vragen
Mag ik als zzp'er een opdracht voor bepaalde tijd tussentijds opzeggen?
Alleen met een gewichtige reden (art. 7:408 lid 2 BW), tenzij je in het contract een eigen opzegregeling hebt afgesproken. Staat zo'n regeling in algemene voorwaarden voor particulieren, laat die dan door een jurist nakijken.
Mag mijn klant de opdracht altijd opzeggen?
Ja, tenzij je met een zakelijke klant iets anders hebt afgesproken. De opdrachtgever kan een overeenkomst van opdracht te allen tijde opzeggen, ook als die voor bepaalde tijd is aangegaan (art. 7:408 lid 1 BW). Een particulier is voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd, wel onkosten (art. 7:408 lid 3 BW).
Wat mag ik factureren als een opdracht met vaste prijs halverwege stopt?
Een naar redelijkheid vast te stellen deel van de prijs, met oog voor het werk dat je deed, het voordeel voor de klant en de reden van het einde (art. 7:411 lid 1 BW). Ligt het einde aan de klant, dan kan het volle bedrag verschuldigd zijn, min wat je bespaart (lid 2).
Wat is een gewichtige reden om een klant op te zeggen?
Bijvoorbeeld een klant die vasthoudt aan een aanwijzing die jij op redelijke grond weigert uit te voeren (art. 7:402 lid 2 BW), of vertrouwen dat op goede gronden weg is. Een lastige of weinig winstgevende klant is op zichzelf geen gewichtige reden.
Welke opzegtermijn geldt bij een particuliere klant?
De wet noemt geen vaste termijn. Volgens de advocaat-generaal bij de Hoge Raad (2022) is een opzegtermijn van ongeveer een maand die de consument zelf moet aanhouden in beginsel toelaatbaar, en een langere termijn niet. Dat is een advies aan de Hoge Raad, geen uitspraak.
Een klant ontslaan, opzeggen, wegprijzen, nee tegen zeggen of doorverwijzen: wanneer het tijd is, wat je mag en hoe je het netjes zegt.
Lees ook
- Van je klant afKlant doorverwijzen naar een collega: stappen en mailsEen klant doorverwijzen naar een collega zonder gedoe: stappenplan van gesprek tot overdracht, drie mails om te kopiëren en wat je over de klant mag delen.
- Van je klant afKlant ontslaan: wanneer het tijd is en hoe je het zegtReken uit wat een klant je echt kost, herken tien signalen en kies: prijs omhoog, afspraken aanscherpen, laten aflopen of opzeggen. Met mail in drie tonen.
- Van je klant afNee zeggen tegen een klant: zes situaties met tekstenNee zeggen tegen een klant zonder ruzie: zes situaties, per situatie drie teksten om te kopiëren, en wat je wel en niet mag weigeren.