Naar de inhoud
Ik wil van mijn klanten af

Niet elke klant past. Zo neem je netjes afscheid.

Soorten lastige klanten: 8 typetjes en hoe je ervan afkomt

  • Redactie Ik wil van mijn klanten af
  • Gepubliceerd
  • 12 min lezen
In dit artikel
  1. Welk type heb jij?
  2. De acht typetjes
  3. Wie betaalt het slechtst: de cijfers
  4. Wat ze gemeen hebben: afspraken die ontbraken

Kort antwoord

De meeste lastige klanten vallen in acht herkenbare types, van de scope-kruiper tot de notoire laatbetaler. Elk type vraagt een eigen eerste stap en een eigen brief, en bijna allemaal draaien ze om een afspraak die vooraf ontbrak.

Welk type heb jij?

Zoek de zin die je klant zou kunnen zeggen, of het gedrag dat je herkent, en spring naar het type.

Wat herken je? Type
“Kun je er nog even dit bij doen?” De offerte is al lang vergeten. De scope-kruiper
De opdracht stopt halverwege: “we gaan intern een andere kant op.” De afzegger
Geen reactie op mail, app of factuur. Twee blauwe vinkjes, verder niets. De spookklant
Na de oplevering: “eerlijk gezegd vinden we het bedrag aan de hoge kant.” De onderhandelaar achteraf
Groot bedrijf, 60 dagen betaaltermijn, je factuur “ligt bij crediteuren”. De trage grootklant
De afspraak staat, de stoel is vrij gehouden, de klant komt niet. De no-show
Derde offerte, vijfde belletje, nog steeds geen ja. De eeuwige twijfelaar
Betaalt altijd, maar nooit op tijd. De notoire laatbetaler

Herken je er twee tegelijk? Dat komt vaker voor dan je zou willen. Begin dan bij het type waar geld aan vastzit.

De acht typetjes

Per type: drie rode vlaggen, de eerste stap, de brief die past en de regel waar je op staat. Waar het verschil tussen zakelijke en particuliere klanten ertoe doet, staat het erbij.

De scope-kruiper

Begint met een logo, eindigt met een huisstijl, een website en “even snel” een flyer. Alles binnen hetzelfde budget, want dat hoorde er toch bij.

Rode vlaggen

  • De opdracht staat in één zin in een mail, niet in een offerte met grenzen.
  • Het “kleine dingetje nog” komt via app, telefoon en de koffieautomaat.
  • Hij vraagt nooit wat iets extra kost, en jij zegt het nooit.

Eerste stap: stop met stilzwijgend meedoen. Bevestig elk extra verzoek schriftelijk, met prijs, voordat je eraan begint.

De brief: een meerwerkbevestiging. “Je vroeg om [extra werk]. Dat valt buiten de offerte van [datum]. Ik doe het voor € [bedrag] / tegen mijn uurtarief van € [bedrag]. Laat je weten of ik verder mag?”

De regel erachter: bij aanneming van werk (iets bouwen, verbouwen of maken) kun je alleen een hogere prijs vragen als je de klant op tijd hebt gewaarschuwd dat er meerwerk aankwam, tenzij hij dat zelf had moeten begrijpen (art. 7:755 BW). Hij hoefde niet te weten hoeveel het precies zou kosten (Hoge Raad 2022). Is er geen bedrag afgesproken, dan geldt een redelijke prijs (art. 7:752 lid 1 BW). Bij een overeenkomst van opdracht, zoals advies, ontwerp of coaching, geldt zonder afgesproken bedrag het gebruikelijke loon of anders een redelijk loon (art. 7:405 lid 2 BW). Dit geldt voor zakelijke en particuliere klanten.

Het hele verhaal, met voorbeeldbrieven: de scope-kruiper.

De afzegger

Alles loopt, de planning staat, jij bent halverwege. Dan komt de mail: “We hebben intern besloten een andere kant op te gaan.” Het werk ligt half af, de factuur nog helemaal niet.

Rode vlaggen

  • Je contactpersoon is niet degene die beslist.
  • Er is geen aanbetaling gedaan.
  • De startdatum is al een paar keer verschoven.

Eerste stap: leg direct vast wat er al gedaan is (uren, tussenresultaten, gemaakte kosten) en stuur een eindafrekening voor dat deel. Staat er een annuleringsregeling in je offerte of voorwaarden, begin dan daar.

De brief: een bevestiging van het einde met eindafrekening. “Je liet op [datum] weten dat je de opdracht beëindigt. Ik heb het werk stilgelegd. Tot die datum heb ik [omschrijving] gedaan. Bijgaand de factuur voor dat deel, te betalen binnen [termijn].”

De regel erachter: een opdrachtgever mag een opdracht in principe altijd opzeggen (art. 7:408 lid 1 BW). Opzeggen is alleen iets anders dan niet betalen. Werk je per uur, dan factureer je de gewerkte uren. Hangt je loon af van het afmaken van het werk, dan heb je recht op een redelijk deel van het loon, met oog voor het werk dat je deed, het voordeel dat de klant ervan heeft en de reden van het einde (art. 7:411 lid 1 BW). Ligt het einde aan de klant, dan kan zelfs het volle loon verschuldigd zijn, min wat je door het stoppen bespaart (art. 7:411 lid 2 BW). Bij aanneming van werk betaalt de opdrachtgever die opzegt de aanneemsom, min jouw besparingen (art. 7:764 BW).

De spookklant

Was enthousiast, kreeg het werk, en verdween. Mail onbeantwoord, telefoon op voicemail, de factuur ongeopend in een inbox die waarschijnlijk niemand meer leest.

Rode vlaggen

  • Hij reageerde tijdens de opdracht al traag.
  • Er is geen vast aanspreekpunt, alleen een algemeen mailadres of een 06-nummer.
  • Je moest drie keer om zijn factuurgegevens vragen.

Eerste stap: stuur een herinnering via twee kanalen, per mail én per post. Dan wordt “niets ontvangen” een stuk lastiger vol te houden.

De brief: eerst een vriendelijke herinnering, daarna bij een particulier de 14-dagenbrief en bij een zakelijke klant een aanmaning. Voorbeelden van alle drie staan in betalingsherinnering, aanmaning of ingebrekestelling.

De regel erachter: bij een particulier mag je pas incassokosten rekenen na een brief die de klant 14 dagen geeft om te betalen, te rekenen vanaf de dag na ontvangst van die brief (art. 6:96 lid 6 BW). Niet vanaf de datum op de brief. Hoe je die brief foutloos maakt: de 14-dagenbrief. Bij een zakelijke klant heb je bij te late betaling recht op minimaal € 40 aan incassokosten (art. 6:96 lid 4 BW). Wat je precies mag rekenen, ook bij meerdere facturen: incassokosten berekenen. Blijft het stil, dan volg je het stappenplan als je klant niet betaalt.

De onderhandelaar achteraf

Was blij met het werk, tot de factuur binnenkwam. “We hadden eigenlijk iets anders verwacht.” Of hij betaalt 70% en noemt dat “een redelijk bedrag”. De offerte heeft hij nooit gelezen, maar wel getekend.

Rode vlaggen

  • Hij onderhandelde al stevig over de offerte.
  • De klachten komen pas na de factuur, niet bij de oplevering.
  • “Het is niet wat we wilden”, zonder te zeggen wat er dan mis is.

Eerste stap: vraag schriftelijk wat er precies niet klopt. Een klacht over het werk is iets anders dan een klacht over de prijs. Het eerste kun je herstellen, het tweede was al afgesproken.

De brief: een reactie op korting achteraf. “De prijs van € [bedrag] staat in de offerte van [datum], die je op [datum] hebt geaccepteerd. Is er iets aan het werk dat niet klopt, laat me dan weten wat, dan kijk ik of ik het kan herstellen. Het openstaande bedrag van € [bedrag] zie ik graag uiterlijk [datum] tegemoet.”

De regel erachter: een afgesproken prijs is afgesproken. Vindt de klant dat het werk gebreken heeft, dan moest hij daarover klagen binnen bekwame tijd nadat hij het gebrek ontdekte of had moeten ontdekken (art. 6:89 BW). Zegt hij dat hij een deel niet gaat betalen, dan is hij voor dat deel meteen in verzuim, zonder dat je hem eerst in gebreke hoeft te stellen (art. 6:83 sub c BW). In verzuim zijn betekent: hij is juridisch te laat, en vanaf dan kun je rente en schade vorderen. Bij een particulier heb je voor incassokosten nog wel de 14-dagenbrief nodig.

De trage grootklant

Groot bedrijf, mooi logo voor je portfolio, en een crediteurenafdeling die je factuur “meeneemt in de betaalrun van volgende maand”. In de inkoopvoorwaarden staat 60 dagen, en niemand weet wie die ooit heeft geschreven.

Rode vlaggen

  • Inkoopvoorwaarden met een betaaltermijn van 45 of 60 dagen.
  • Een inkoopordernummer is verplicht op de factuur, anders gaat hij retour.
  • Je contactpersoon weet niet wie er eigenlijk betaalt.

Eerste stap: kijk of de 30-dagenregel voor jou geldt. Is je klant een grote onderneming en ben jij zzp’er of een kleine onderneming, dan mag de betaaltermijn niet langer zijn dan 30 dagen.

De brief: een herinnering die de regel noemt. “De betaaltermijn in jullie inkoopvoorwaarden is 60 dagen. Tussen een grote onderneming en een kleine onderneming mag die termijn niet langer zijn dan 30 dagen (art. 6:119a lid 6 BW). Mijn factuur van [datum] is daarmee vervallen op [datum]. Over het openstaande bedrag loopt vanaf die dag de wettelijke handelsrente.”

De regel erachter: een grote rechtspersoon mag met een zzp’er of een kleine onderneming geen betaaltermijn van meer dan 30 dagen afspreken. Zo’n beding is nietig (art. 6:119a lid 6 BW). Groot betekent hier: een rechtspersoon die op twee opeenvolgende balansdata niet aan twee van de criteria uit art. 2:397 BW voldoet. Die regel geldt sinds 1 juli 2022 voor alle overeenkomsten. Betaalt de klant na de termijn, dan loopt de wettelijke handelsrente: 10,4% per jaar tot 1 januari 2027 (art. 6:119a BW). Plus minimaal € 40 aan incassokosten.

De no-show

Kapper, coach, fotograaf, trainer: de afspraak staat, het uur is vrijgehouden, de klant komt niet opdagen. Een dag later boekt hij vrolijk een nieuwe afspraak, alsof er niets gebeurd is.

Rode vlaggen

  • Hij boekte op het laatste moment.
  • Hij heeft eerder al een afspraak verzet.
  • Hij reageert niet op de bevestiging of de herinnering.

Eerste stap: stuur 24 uur vooraf een herinnering en zorg dat de klant je annuleringsregel ziet voordat hij boekt. Bij herhaling: alleen nog met aanbetaling.

De brief: een kort no-show-bericht. “Je had vandaag om [tijd] een afspraak. Volgens de annuleringsregel die je bij het boeken kreeg, reken ik bij niet verschijnen € [bedrag]. Bijgaand de factuur.”

De regel erachter: zonder vooraf bekende afspraak sta je zwak. Een beding in algemene voorwaarden kan de klant laten vernietigen als hij er niet vóór of bij het sluiten van de overeenkomst kennis van kon nemen (art. 6:233 sub b en 6:234 BW). Een regel achteraf in een mailtje zetten helpt dus niet. Houd het bedrag in verhouding tot wat je echt misloopt: een beding dat onredelijk bezwarend is, kan de klant laten vernietigen (art. 6:233 BW). Dat geldt zakelijk en particulier, maar bij particulieren wordt er strenger naar gekeken. Wat je vooraf regelt, staat in wanbetalers voorkomen.

De eeuwige twijfelaar

Vraagt een offerte, dan een aangepaste offerte, dan een gesprek “om het nog even door te nemen”. Het project start altijd volgende maand. Je hebt inmiddels meer tijd in de offertes gestoken dan in sommige betaalde opdrachten.

Rode vlaggen

  • Hij wil “alvast een paar ideeën” zien voordat hij beslist.
  • Elke nieuwe offerte heeft een kleinere scope en dezelfde vragen.
  • De beslisser is altijd net op vakantie.

Eerste stap: zet een geldigheidsduur in je offerte en noem een beslisdatum. Voorbereidend werk, zoals schetsen of een plan van aanpak, bied je aan als betaald adviesgesprek.

De brief: een beslismail. “Mijn offerte van [datum] is geldig tot [datum]. Hoor ik voor die datum niets, dan ga ik ervan uit dat je ervan afziet en plan ik andere opdrachten in. Wil je eerst verder sparren, dan doe ik dat graag in een adviesgesprek van [duur] voor € [bedrag].”

De regel erachter: een offerte is juridisch een aanbod. Een schriftelijk aanbod zonder termijn vervalt als het niet binnen redelijke tijd wordt aanvaard (art. 6:221 lid 1 BW). Wat “redelijk” is, weet niemand precies, dus zet je de termijn er zelf in. Werk dat je vóór de opdracht doet, kun je achteraf moeilijk factureren als je niet vooraf zei dat het geld kost.

De notoire laatbetaler

Betaalt altijd. Nooit op tijd. Het geld komt na de tweede herinnering, met een vriendelijk “sorry, erdoorheen geglipt”. Elke maand weer, alsof dezelfde factuur steeds door hetzelfde gat glipt.

Rode vlaggen

  • Bij elke factuur is een herinnering nodig.
  • Hij betaalt “zodra wij zelf betaald zijn”.
  • Hij vraagt om gespreid te betalen, ook bij gewone bedragen.

Eerste stap: reken één keer uit wat het je kost en stuur een rentefactuur. Pas daarna je afspraken aan: kortere termijn, aanbetaling, of pas verder werken als de vorige factuur betaald is.

De brief: een rentefactuur met een aankondiging. “Mijn facturen van [periode] zijn gemiddeld [aantal] dagen na de vervaldatum betaald. Bijgaand de factuur voor de wettelijke handelsrente over die periode. Vanaf [datum] werk ik met een aanbetaling van [percentage] en een betaaltermijn van [aantal] dagen.”

De regel erachter: bij een zakelijke klant loopt de wettelijke handelsrente vanaf de dag na de vervaldatum, zonder dat je eerst hoeft te waarschuwen: 10,4% per jaar tot 1 januari 2027 (art. 6:119a BW). Bij een particulier geldt de lagere wettelijke rente (art. 6:119 BW). Betaalt de klant een opeisbare factuur niet, dan mag je in de regel je eigen werk opschorten, dus stilleggen tot hij betaalt (art. 6:262 BW). Kondig dat wel eerst schriftelijk aan. Wil je er na de zoveelste herinnering gewoon vanaf: een klant opzeggen als zzp’er.

Wie betaalt het slechtst: de cijfers

Kort antwoord: grote bedrijven. Bijna de helft van de zelfstandigen krijgt met te late betalingen te maken, en grootzakelijke opdrachtgevers staan bovenaan, ondanks de 30-dagenregel.

In een onderzoek van Knab onder ruim 600 zelfstandigen (januari 2026) kreeg 48% het afgelopen jaar met te late betalingen te maken. Twee jaar eerder was dat ook 48%. Er verandert dus weinig. 23% boekte omzet af als oninbaar, gemiddeld 1,4% van de jaaromzet.

Soort opdrachtgever Late betalingen kwamen voor bij
Grootzakelijke opdrachtgevers 35%
Andere zzp’ers 27%
Particulieren 26%
Overheid 21%

De percentages tellen niet op tot 100: een zelfstandige kan van meer soorten opdrachtgevers te laat geld krijgen.

Nog drie cijfers uit hetzelfde onderzoek:

  • Te late facturen worden gemiddeld 18 dagen na de termijn betaald.
  • In 16% van de gevallen duurt het meer dan een maand.
  • 57% kreeg weleens een betaaltermijn van 45 of 60 dagen opgelegd.

Dat laatste cijfer is het interessantste. Tussen een grote onderneming en een kleine ondernemer is een termijn langer dan 30 dagen nietig (art. 6:119a lid 6 BW). De trage grootklant is dus soms niet alleen traag, maar ook buiten de regels bezig. Weten dat je dat mag zeggen, scheelt al een hoop gezucht.

Wat ze gemeen hebben: afspraken die ontbraken

Kort antwoord: bijna elk type wordt lastig op een punt waar vooraf niets is vastgelegd. Wie die afspraken vooraf regelt, houdt de meeste typetjes buiten de deur, of herkent ze in elk geval eerder.

Type De afspraak die ontbrak Wat je vooraf regelt
De scope-kruiper Wat er wel en niet in de prijs zit Een offerte met afgebakende scope en een prijs voor meerwerk
De afzegger Wat er gebeurt als de klant halverwege stopt Een annuleringsregeling en een aanbetaling
De spookklant Wie je aanspreekpunt is en waar de factuur heen gaat Factuurgegevens en contactpersoon vóór de start
De onderhandelaar achteraf Dat de prijs vastligt na akkoord Een getekende offerte en een oplevermoment waarop hij kan klagen
De trage grootklant De betaaltermijn 30 dagen in jouw offerte, ook als hun inkoopvoorwaarden iets anders zeggen
De no-show Wat niet verschijnen kost Een annuleringsregel die de klant vóór het boeken ziet
De eeuwige twijfelaar Hoe lang je offerte geldt Een geldigheidsduur en betaald voorwerk
De notoire laatbetaler Wat te laat betalen kost Aanbetaling, korte termijn en de aankondiging dat je werk stillegt

De meeste van die afspraken kosten één zin in je offerte of je voorwaarden. Hoe je dat regelt, en hoe je een nieuwe klant vooraf checkt, staat in wanbetalers voorkomen. Zit je al middenin, dan zijn er twee routes: het geld halen via het stappenplan als je klant niet betaalt, of de samenwerking beëindigen met een opzegging die klopt.

Veelgestelde vragen

Welke opdrachtgevers betalen zzp'ers het vaakst te laat?

In een Knab-onderzoek onder ruim 600 zelfstandigen (januari 2026) kwamen late betalingen het vaakst voor bij grootzakelijke opdrachtgevers (35%), gevolgd door andere zzp'ers (27%), particulieren (26%) en de overheid (21%).

Mag een groot bedrijf mij als zzp'er een betaaltermijn van 60 dagen opleggen?

Nee. Een grote rechtspersoon mag met een zzp'er of kleine onderneming geen betaaltermijn van meer dan 30 dagen afspreken. Zo'n beding is nietig (art. 6:119a lid 6 BW). Die regel geldt sinds 1 juli 2022 voor alle overeenkomsten.

Wat mag ik factureren als een klant de opdracht halverwege afzegt?

Hangt je loon af van het afmaken van het werk, dan heb je recht op een redelijk deel van het loon, met oog voor het werk dat je deed, het voordeel voor de klant en de reden van het einde (art. 7:411 lid 1 BW). Ligt het einde aan de klant, dan kan het volle loon verschuldigd zijn, min wat je bespaart (lid 2).

Moet ik een klant die zegt dat hij niet gaat betalen eerst in gebreke stellen?

Nee. Zegt de klant dat hij niet zal betalen, dan is hij zonder ingebrekestelling in verzuim (art. 6:83 sub c BW). Bij een particulier heb je voor incassokosten wel nog de 14-dagenbrief nodig.

Hoeveel zzp'ers hebben last van te late betalingen?

Volgens Knab kreeg 48% van de zelfstandigen het afgelopen jaar met te late betalingen te maken. 23% boekte omzet af als oninbaar, gemiddeld 1,4% van de jaaromzet.

Meer in Welk type klant?

De scope-kruiper, de afzegger, de spookklant en de rest: herken ze en weet welke stap en welke brief erbij horen.

Lees ook