Naar de inhoud
Ik wil van mijn klanten af

Niet elke klant past. Zo neem je netjes afscheid.

Klant betaalt factuur niet: wat nu? Stap voor stap

  • Redactie Ik wil van mijn klanten af
  • Gepubliceerd
  • 11 min lezen
In dit artikel
  1. De tijdlijn in één tabel
  2. Eerst: is het een bedrijf, een eenmanszaak of een particulier?
  3. Dag 1 tot 14: de herinnering en wat je al mag rekenen
  4. De 14-dagenbrief en de aanmaning
  5. Werk stilleggen of gewoon doorleveren?
  6. Zelf doorpakken of een incassobureau: de Wki-check
  7. Deurwaarder en kantonrechter
  8. Wanneer je het opgeeft en afschrijft
  9. Zo voorkom je de volgende

Kort antwoord

Stuur eerst een vriendelijke herinnering en daarna een aanmaning met een termijn van 14 dagen. Is je klant een bedrijf, dan mag je vanaf de dag na de vervaldatum al 10,4% handelsrente en minimaal € 40 incassokosten rekenen. Bij een particulier kost het hem pas iets na een correcte 14-dagenbrief.

Je bent niet de enige die op de bankapp blijft verversen. In een onderzoek van Knab onder ruim 600 zelfstandigen kreeg 48% het afgelopen jaar te maken met te late betalingen. Wie te laat betaalde, deed dat gemiddeld 18 dagen na de termijn, en in 16% van de gevallen ging er meer dan een maand overheen. Het ligt ook niet alleen aan zzp’ers: volgens Altares Dun & Bradstreet werd in 2025 25,3% van de facturen van Nederlandse bedrijven niet op tijd betaald, tegen 23,9% in 2024. Dat is de eerste verslechtering sinds 2001.

De tijdlijn in één tabel

De dagen in de eerste kolom zijn een werkbaar ritme, geen wettelijke termijnen. De wettelijke regels staan in de twee rechterkolommen.

Dag na de vervaldatum Wat je doet Zakelijke klant (bv, eenmanszaak, vof) Particulier
1 Niets, of een kort seintje Handelsrente (10,4% per jaar) en minimaal € 40 incassokosten zijn al verschuldigd Nog niets, tenzij je de betaaltermijn vooraf hebt afgesproken
3 tot 7 Vriendelijke herinnering, per mail en per post Herinnering is niet verplicht, wel verstandig Herinnering. Stond de termijn alleen op de factuur, maak er dan een ingebrekestelling van met een duidelijke uiterste datum
14 Aanmaning of 14-dagenbrief Aanmaning met een laatste termijn en het bedrag dat erbij komt 14-dagenbrief: 14 dagen vanaf de dag na ontvangst, met het bedrag aan incassokosten erin
ongeveer 30 Termijn verstreken: bellen, werk opschorten, besluiten Rente en incassokosten lopen door Nu zijn incassokosten verschuldigd volgens de wettelijke staffel
45 tot 60 Zelf verder, incassobureau of deurwaarder Eenmanszaak of vof: alleen een geregistreerd bureau. Bv: geen Wki-sanctie Alleen een geregistreerd bureau, anders vervallen de incassokosten
60 en later Dagvaarden bij de kantonrechter Tot en met € 25.000 zonder advocaat Tot en met € 25.000 zonder advocaat
365 Afschrijven en btw terugvragen Vordering geldt uiterlijk dan als oninbaar Idem

Eerst: is het een bedrijf, een eenmanszaak of een particulier?

Kort: dat bepaalt wat je vanaf dag één mag rekenen en wie je later mag inschakelen. De eenmanszaak en de vof zitten precies in het midden, en daar gaat het het vaakst mis.

Voor rente en incassokosten kijkt de wet naar de vraag of je klant handelde in beroep of bedrijf. Een bv, een eenmanszaak en een vof die bij jou iets voor hun bedrijf kochten, zijn dan zakelijk. Voor de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) kijkt de wet naar iets anders: of je klant een natuurlijk persoon is. Een eenmanszaak en een vof zijn dat, want de eigenaar is persoonlijk aansprakelijk. Een bv niet.

Bv of andere rechtspersoon Eenmanszaak of vof Particulier
Rente vanaf dag na vervaldatum Handelsrente 10,4% Handelsrente 10,4% Wettelijke rente voor consumenten, pas vanaf verzuim
Incassokosten zonder aanmaning Minimaal € 40 Minimaal € 40 Nee, eerst een 14-dagenbrief
Valt onder de Wki Nee Ja Ja
Bureau moet geregistreerd zijn, anders geen incassokosten Nee Ja Ja

De klusjesman met een eenmanszaak die bij jou een website bestelt, is dus voor de rente een zakelijke klant en voor het incassobureau een beschermd persoon. Die dubbelrol is gewoon wettelijk geregeld.

Dag 1 tot 14: de herinnering en wat je al mag rekenen

Kort: stuur een vriendelijke herinnering. Bij een zakelijke klant lopen de rente en de € 40 al vanaf de dag na de vervaldatum, ook als je ze in de herinnering nog niet noemt.

Zakelijke klant. Bij een handelsovereenkomst is de handelsrente verschuldigd vanaf de dag na de uiterste betaaldatum, zonder ingebrekestelling (art. 6:119a lid 1 BW). Is er geen betaaldatum afgesproken, dan loopt de rente vanzelf vanaf 30 dagen na ontvangst van de factuur (art. 6:119a lid 2 BW). Daarnaast is minimaal € 40 aan incassokosten verschuldigd vanaf de dag na de uiterste betaaldatum, ook zonder aanmaning (art. 6:96 lid 4 BW). Je mag daar in je voorwaarden niet ten nadele van jezelf van afwijken.

Een rekenvoorbeeld: een factuur van € 2.420 wordt 18 dagen te laat betaald, het gemiddelde uit het Knab-onderzoek. De rente is € 2.420 × 10,4% × 18/365 = € 12,41. Met de € 40 erbij mag je € 52,41 vragen. Of je dat bij een goede klant die één keer slordig was ook echt doet, is een relatiekeuze. Recht heb je erop.

Particulier. Hier kost te laat betalen de klant in deze fase meestal nog niets. Let op een valkuil: een betaaltermijn die alleen op je factuur staat, is op zich geen fatale termijn. Daarvoor moet je hem vooraf hebben afgesproken, bijvoorbeeld in je offerte of opdrachtbevestiging. Zonder zo’n afspraak raakt je klant pas in verzuim na een ingebrekestelling (art. 6:82 en 6:83 BW): een brief met een redelijke termijn waarna de klant in verzuim is. In een vonnis van de kantonrechter in Midden-Nederland (2024) liep de rente daardoor pas vanaf de ingebrekestelling, en werden de incassokosten afgewezen omdat na het verzuim geen 14-dagenbrief was verstuurd. Het verschil tussen herinnering, aanmaning en ingebrekestelling, met drie voorbeeldbrieven, staat in Betalingsherinnering, aanmaning of ingebrekestelling.

Hoe je verstuurt. Ondernemersplein raadt aan een aanmaning per post én per e-mail te sturen, kopieën te bewaren en zo nodig aangetekend met ontvangstbevestiging te versturen. Een betalingsherinnering telt ook als kosteloze aanmaning. Dat bewijs heb je later nodig: “ik heb nooit iets ontvangen” is een van de meest gehoorde zinnen in de incassowereld, direct na “het is al overgemaakt”.

De 14-dagenbrief en de aanmaning

Kort: bij een particulier is de 14-dagenbrief verplicht als je ooit incassokosten wilt zien. Bij een zakelijke klant is een aanmaning niet verplicht, maar het is wel het moment om de rekening op te maken.

Bij een particulier (een natuurlijk persoon die niet in beroep of bedrijf handelt) zijn incassokosten pas verschuldigd na een aanmaning met een betaaltermijn van 14 dagen, waarin staat wat de gevolgen zijn als hij niet betaalt (art. 6:96 lid 6 BW). In de praktijk betekent dat:

  • De 14 dagen lopen vanaf de dag na ontvangst van de brief, niet vanaf de datum op de brief. Schrijf letterlijk: “binnen 14 dagen, te rekenen vanaf de dag na ontvangst van deze brief”.
  • Noem het bedrag aan incassokosten dat de klant moet betalen als hij niet op tijd betaalt.
  • Stuur de brief pas als de klant in verzuim is (zie hierboven), anders loop je het risico van het vonnis uit Midden-Nederland.

De vier fouten waardoor deze brief zijn werk niet doet, plus een voorbeeld om te kopiëren, staan in De 14-dagenbrief.

Meerdere facturen tegelijk. Maan je meerdere facturen met één aanmaning, dan tel je de hoofdsommen op en reken je de incassokosten over het totaal (art. 6:96 lid 7 BW). Drie facturen van € 200 aan een particulier zijn samen € 600. Volgens de wettelijke staffel is dat 15% = € 90 aan incassokosten, niet drie keer het minimum van € 40 = € 120. Wie per factuur rekent, vraagt te veel, en een rechter strijkt dat door. De rekenhulp voor incassokosten telt dit voor je op en controleert ook of je brief klopt.

Zakelijke klant. Je hoeft geen 14-dagenbrief te sturen, maar een aanmaning met een laatste termijn helpt wel. Zet erin hoeveel rente en incassokosten er inmiddels bij zijn gekomen en wat je volgende stap is. Feitelijk, zonder dreigen. Een klant die zwart op wit ziet dat het bedrag elke dag groeit, betaalt vaak sneller dan een klant die nog een vriendelijk mailtje krijgt.

Werk stilleggen of gewoon doorleveren?

Kort: je mag je eigen werk opschorten zolang de klant niet betaalt, maar je moet dat zelf melden en het moet in verhouding staan tot wat er openstaat.

Bij een wederkerige overeenkomst (jij levert, de klant betaalt) mag je je eigen prestatie opschorten als de klant zijn betaling niet nakomt (art. 6:262 BW). Opschorten betekent: je stopt tijdelijk, je zegt de opdracht niet op. Dat gaat niet vanzelf. Je moet het inroepen, dus de klant laten weten (het liefst schriftelijk) dat je het werk stillegt tot de openstaande factuur betaald is.

Betaalt de klant een deel niet, of is er iets mis met wat je leverde, dan mag je alleen opschorten als de tekortkoming dat rechtvaardigt, en dan naar evenredigheid. Een onbetaalde factuur voor fase 1 van 3 is een goede reden om fase 2 niet te beginnen. Een discussie over € 50 op een factuur van € 5.000 is dat waarschijnlijk niet, als reden om het hele project stil te leggen.

Doorleveren aan iemand die niet betaalt, maakt je vordering alleen groter. Wil je helemaal van de klant af in plaats van alleen even pauzeren, lees dan Een klant opzeggen als zzp’er: daar staat per soort overeenkomst of het mag en met welke termijn.

Zelf doorpakken of een incassobureau: de Wki-check

Kort: zelf innen mag altijd. Kies je een bureau en is je klant een particulier, eenmanszaak of vof, dan moet het bureau geregistreerd zijn. Anders ben je de incassokosten kwijt, ook als je daarna naar een wel geregistreerd bureau overstapt.

Sinds 1 oktober 2026 geldt het laatste artikel van de Wet kwaliteit incassodienstverlening (art. 18 Wki): incasseert een niet-geregistreerde of geschorste partij, dan zijn geen incassokosten verschuldigd. Je klant hoeft niet aan zo’n partij te betalen. De factuur zelf blijft wel bestaan, die is hij jou nog steeds schuldig. De Rijksoverheid legt dit uit in het nieuwsbericht over de nieuwe regel.

Volgens Juridisch Loket werkt het ook door: gaat een rekening eerst naar een niet-geregistreerd bureau en daarna naar een geregistreerd bureau, dan zijn voor diezelfde rekening ook bij het tweede bureau geen incassokosten verschuldigd. Incassobureaus spreken van een “besmette vordering”. Je eerste keuze is dus ook je laatste.

Je klant is Zelf innen Bureau inschakelen
Bv of andere rechtspersoon Mag, Wki geldt niet Wki-sanctie geldt niet, een geregistreerd bureau blijft verstandig
Eenmanszaak of vof Mag, Wki geldt niet voor jou Alleen geregistreerd, anders geen incassokosten, ook niet bij een volgend bureau
Particulier Mag, Wki geldt niet voor jou Alleen geregistreerd, anders geen incassokosten, ook niet bij een volgend bureau

Twee dingen om te weten. De Wki beschermt alleen natuurlijke personen: consumenten en ondernemers die persoonlijk aansprakelijk zijn, zoals een eenmanszaak of vof. Een bv valt erbuiten. En een ondernemer die zijn eigen product of dienst leverde en de factuur zelf int, valt niet onder de wet. Een bedrijf dat vorderingen opkoopt wel. Controleer daarom vóór je tekent of het bureau in het Justis-register staat, en vraag het bureau om het registratienummer.

Wanneer je zelf doorgaat en wanneer een bureau zijn geld waard is, hangt af van het bedrag, je tijd en hoe de klant reageert. Een bureau kost geld, en hoe het rekent verschilt per bureau, terwijl een klant die simpelweg slordig is soms ook betaalt na een strakke aanmaning en een telefoontje van jou.

Deurwaarder en kantonrechter

Kort: een deurwaarder kan pas beslag leggen om je geld echt te innen als je een vonnis hebt. Bij vorderingen tot en met € 25.000 ga je naar de kantonrechter en mag je zonder advocaat procederen.

Reageert de klant niet op je aanmaning, en ook niet op een bureau of een sommatie, dan is de rechter de volgende stap. Voor vorderingen tot en met € 25.000 is de kantonrechter bevoegd (art. 93 Rv), en daar mag je zelf procederen. Boven dat bedrag ga je naar de rechtbank en is een advocaat verplicht. Daar schakel je hoe dan ook een jurist in.

De dagvaarding laat je uitbrengen door een gerechtsdeurwaarder. Je schiet het griffierecht en de kosten van de deurwaarder voor. Win je, dan krijg je een vonnis: de executoriale titel waarmee de deurwaarder beslag kan leggen op de bankrekening, het loon of de spullen van je klant. Zonder vonnis kan een deurwaarder je geld niet afdwingen.

Gaat het hier om een klant die al failliet is of op het punt staat dat te gaan, schakel dan een jurist in. Een vonnis tegen een lege bv is een mooi stuk papier en verder niets.

Wanneer je het opgeeft en afschrijft

Kort: stop als het innen meer kost dan het oplevert, of als er niets te halen valt. De btw krijg je terug: uiterlijk 1 jaar na de uiterste betaaldatum geldt de factuur als oninbaar.

Afschrijven is geen nederlaag maar boekhouding. In het Knab-onderzoek boekte 23% van de zelfstandigen omzet af als oninbaar, gemiddeld 1,4% van de jaaromzet. Drie vragen helpen bij de beslissing:

  1. Wat kost de volgende stap? Een factuur van € 300 naar de kantonrechter brengen kan je meer kosten dan opleveren, zeker als je je eigen uren meetelt.
  2. Is er iets te halen? Een vonnis helpt alleen als je klant inkomen of bezit heeft.
  3. Houd je de vordering open? Afschrijven in je boekhouding betekent niet dat de klant niets meer schuldig is. Betaalt hij later toch, dan boek je dat weer als ontvangst.

Over de btw: werk je met het gewone factuurstelsel, dan heb je die al aan de Belastingdienst afgedragen toen je de factuur stuurde. Is de factuur oninbaar, dan vraag je die btw terug via je btw-aangifte. Volgens de Belastingdienst geldt een vordering in ieder geval als oninbaar uiterlijk 1 jaar na de uiterste betaaldatum die je met je klant hebt afgesproken. Eerder kan ook, als je kunt aantonen dat er niets meer komt. Betaalt de klant daarna toch, dan draag je die btw weer af.

Zo voorkom je de volgende

Kort: spreek de betaaltermijn vooraf af, vraag een aanbetaling bij nieuwe of grote klanten, en factureer in delen.

De meeste stappen in dit artikel worden makkelijker als je vóór de start een paar dingen hebt vastgelegd:

  • Een afgesproken betaaltermijn, in je offerte of opdrachtbevestiging en niet alleen op de factuur. Dan is een particuliere klant na de vervaldatum direct in verzuim en heb je geen extra ingebrekestelling nodig.
  • Een aanbetaling of factureren per fase. Dan staat er nooit het hele bedrag open, en heb je een natuurlijk moment om te stoppen als fase 1 onbetaald blijft.
  • Let op lange termijnen. In het Knab-onderzoek kreeg 57% van de zelfstandigen weleens een betaaltermijn van 45 of 60 dagen opgelegd, en grootzakelijke opdrachtgevers waren de grootste bron van late betalingen (35%), vóór andere zzp’ers (27%), particulieren (26%) en de overheid (21%).

Alles wat je regelt voordat je begint, van voorwaarden tot een check van een nieuwe klant, staat in Wanbetalers voorkomen. En wil je weten met welk type klant je te maken hebt, van de altijd-volgende-week-betaler tot de klant die steeds iets extra wil (lees De scope-kruiper), kijk dan bij De klanttypes.

Veelgestelde vragen

Mag ik incassokosten rekenen als een zakelijke klant te laat betaalt?

Ja. Bij een handelsovereenkomst is minimaal € 40 aan incassokosten verschuldigd vanaf de dag na de uiterste betaaldatum, zonder aanmaning (art. 6:96 lid 4 BW). Daarnaast loopt de wettelijke handelsrente van 10,4% per jaar.

Wanneer mag ik incassokosten rekenen bij een particuliere klant?

Pas na een aanmaning met een betaaltermijn van 14 dagen, te rekenen vanaf de dag na ontvangst, waarin staat wat de gevolgen zijn als de klant niet betaalt, inclusief het bedrag aan incassokosten (art. 6:96 lid 6 BW).

Reken ik bij meerdere openstaande facturen per factuur € 40?

Nee. Maan je meerdere facturen met één aanmaning, dan tel je de bedragen op en bereken je de incassokosten over het totaal (art. 6:96 lid 7 BW).

Wat gebeurt er als ik een niet-geregistreerd incassobureau inschakel?

Sinds 1 oktober 2026 zijn dan geen incassokosten verschuldigd als je klant een particulier, eenmanszaak of vof is. Volgens Juridisch Loket blijft dat zo als je de vordering daarna aan een wel geregistreerd bureau geeft. De factuur zelf blijft wel verschuldigd.

Heb ik een advocaat nodig om naar de rechter te gaan?

Niet bij vorderingen tot en met € 25.000: dan is de kantonrechter bevoegd en mag je zelf procederen. Daarboven ga je naar de rechtbank en is een advocaat verplicht.

Kan ik de btw terugkrijgen als de klant nooit betaalt?

Ja. De Belastingdienst beschouwt een vordering in ieder geval als oninbaar uiterlijk 1 jaar na de afgesproken uiterste betaaldatum. Dan kun je de afgedragen btw terugvragen.

Meer in Als de factuur openstaat

Van herinnering tot kantonrechter: brieven die kloppen, incassokosten en rente berekenen en weten wanneer je het opgeeft.

Lees ook