Klant ontslaan: wanneer het tijd is en hoe je het zegt
In dit artikel
Kort antwoord
Een klant ontslaan mag, maar niet altijd meteen. Reken eerst uit wat hij je kost, kies dan een van vier uitgangen en kijk na wat je contract toelaat: als zzp’er mag je een lopende opdracht niet altijd tussentijds opzeggen.
Wat deze klant je echt kost: de rekenhulp
Deel wat de klant per jaar betaalt door álle uren die hij je kost, ook de uren die je nooit factureert. Leg dat echte uurtarief naast je gemiddelde. Het verschil is de prijs die je betaalt om deze klant te houden.
De meeste ondernemers kennen hun uurtarief op de offerte. Bijna niemand kent zijn uurtarief per klant. Dat zit in de uren die nergens op een factuur staan: de mail van 23.14 uur, het belletje “even snel”, de derde revisie en de herinnering die je voor de tweede keer stuurt.
Dit vul je in. De voorbeeldkolom is een verzonnen rekenvoorbeeld, geen gemiddelde.
| Wat je invult | Waar je het vindt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Wat de klant dit jaar betaalde (na korting) | boekhouding | € 10.800 |
| Gefactureerde uren | urenregistratie of facturen | 150 uur |
| Onbetaalde uren: mails, bellen, overleg | schat per week, maal 52 | 40 uur |
| Onbetaalde uren: revisies en extra’s buiten de afspraak | je mailbox, je planning | 25 uur |
| Uren achter betalingen aan | herinneringen, telefoontjes | 10 uur |
| Korting op je standaardtarief | offerte | 10% (€ 80 wordt € 72) |
| Gemiddelde betaaltijd tegenover je termijn | bankafschriften | 75 dagen bij een termijn van 30 |
| Rente die je zelf betaalt op krediet of rood staan | bank | 8% |
| Je gemiddelde echte uurtarief over al je klanten | omzet gedeeld door alle gewerkte uren | € 70 |
De rekensom met dit voorbeeld:
- Alle uren: 150 + 40 + 25 + 10 = 225 uur.
- Kosten van wachten: de klant betaalt 45 dagen later dan afgesproken. € 10.800 × 8% × 45/365 = € 107.
- Wat er echt binnenkomt: € 10.800 − € 107 = € 10.693.
- Echt uurtarief bij deze klant: € 10.693 / 225 uur = € 47,52. Op de offerte stond € 80.
- Dezelfde 225 uur tegen je gemiddelde van € 70: € 15.750.
- Wat deze klant je kost: € 15.750 − € 10.693 = ruim € 5.000 per jaar.
Waar zit het lek? De korting kost € 1.200 (150 uur × € 8). Het wachten kost € 107, wat minder is dan het voelt. Het grootste deel zit in de 75 onbetaalde uren: een derde van alle tijd die je aan deze klant besteedt. Dat is meestal ook waar het probleem zit, en de reden dat prijs omhoog of strakkere afspraken soms genoeg zijn.
Twee kanttekeningen. Die € 5.000 is alleen echt als je de uren elders kunt vullen. Staat je agenda half leeg, dan verlies je eerst € 10.693 omzet, en is de vraag hoe snel je die vervangt. En kijk naar het aandeel van deze klant in je omzet. Bij 22% van de zzp’ers is één opdrachtgever goed voor minstens 75% van het inkomen als zelfstandige (CBS, 2025). Volgens de Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025 van TNO en CBS haalt 23,6% van de zzp’ers 60% of meer van de omzet bij één klant. Is dit die klant, dan bouw je af in plaats van morgen op te zeggen.
Tien signalen dat het tijd is
Eén signaal is een slechte week. Drie of meer, maanden achter elkaar, is een patroon. De snelste toets: zou je deze klant vandaag nog aannemen als hij voor het eerst belde?
- Hij vraagt altijd nog iets. Een kleine aanpassing, een extra pagina, “kun je er even naar kijken”. Elke vraag is klein, de optelsom niet. Dat is de scope-kruiper.
- Je echte uurtarief bij hem ligt ver onder je gemiddelde. Uit de rekensom hierboven. Een kwart lager is een gesprek waard, de helft lager een besluit.
- Je opent zijn mails pas als je er zin in hebt. En die zin komt niet.
- Hij past niet bij het werk dat je wilt doen. Je wilt naar grotere projecten, een ander soort klant of een specialisme, en deze klant houdt je vast in werk waar je uit wilt.
- Hij onderhandelt achteraf. De offerte was akkoord, de factuur is ineens te hoog.
- Hij betaalt structureel te laat. Niet één keer, maar altijd net na de tweede herinnering. 48% van de zelfstandigen kreeg het afgelopen jaar met te late betalingen te maken (Knab, onderzoek onder ruim 600 zelfstandigen), dus je bent niet de enige. Hoe je de factuur alsnog binnenhaalt, staat in Klant betaalt niet.
- Hij kent geen werktijden. Appjes in het weekend, en irritatie als je niet binnen het uur reageert.
- Hij negeert je advies en houdt je wel verantwoordelijk. Hij wil het op zijn manier, en als het misgaat, is het jouw fout.
- Hij zegt steeds af of schuift steeds op. Je plant uren vrij die daarna leeg blijven.
- De klik is weg. Geen ruzie, geen drama. Je ziet het gewoon niet meer zitten, en hij merkt dat waarschijnlijk ook.
Herken je een type in deze lijst, dan staan de rode vlaggen en de eerste stap per type bij de klanttypes.
Vier uitgangen: prijs omhoog, afspraken aanscherpen, laten aflopen, opzeggen
Ontslaan is niet altijd opzeggen. Ligt het probleem in de opbrengst, verhoog dan de prijs. Ligt het in het gedrag, scherp de afspraken aan. Loopt er een project of contract met een einddatum, laat het aflopen. Pas als niets daarvan werkt of past, zeg je op.
| Uitgang | Past als | Juridisch | Praktisch |
|---|---|---|---|
| Prijs omhoog | De klant is prima, alleen te goedkoop | Doorlopend contract zonder afspraak over prijswijziging: opzeggen (waar dat mag) met een redelijke termijn en een aanbod tegen het nieuwe tarief | Hij blijft voor een eerlijke prijs, of hij kiest zelf om te gaan |
| Afspraken aanscherpen | Het lek zit in onbetaalde uren, revisies of laat betalen | Nieuwe afspraken gelden vanaf het moment dat de klant akkoord is; lopende afspraken wijzig je niet eenzijdig | Vast aantal revisies, meerwerk vooraf op papier, kortere betaaltermijn, aanbetaling |
| Laten aflopen | Project of contract heeft een einddatum | Niets opzeggen, tenzij het contract stilzwijgend verlengt: kijk dat na en zeg dan op tijd op | Maak netjes af en zeg op tijd dat je niet verlengt |
| Opzeggen | Niets anders werkt, of de relatie is op | Hangt af van de soort overeenkomst (zie hieronder) | Termijn aanhouden, werk afronden of overdragen, schriftelijk bevestigen |
Prijs omhoog is de netste uitgang, omdat de klant zelf kiest. Wie blijft, betaalt wat je waard bent. Wie gaat, heeft het besluit voor je genomen. Hoe je dat aankondigt, met termijnen en een voorbeeldmail: prijsverhoging aankondigen.
Afspraken aanscherpen werkt als de klant op zich goed is maar je grenzen ontbreken. Begin bij de volgende opdracht of het volgende kwartaal, niet midden in een lopend project. Voor losse verzoeken die je niet meer wilt doen, staan teksten per situatie in nee zeggen tegen een klant.
Laten aflopen is de stilste uitgang. Je maakt af wat je beloofd hebt en neemt geen nieuwe opdracht aan. Zeg het wel op tijd, liefst met een naam van iemand die het wel wil doen. Hoe je dat doet zonder dat het zuur wordt: een klant doorverwijzen.
Opzeggen is de harde uitgang, en daar spelen de meeste regels. Die staan hieronder.
Mag het? Wat je juridisch nakijkt vóór je het zegt
Of je mag stoppen, hangt af van wat je met de klant hebt afgesproken en welke soort overeenkomst het is. Kijk eerst in je contract of voorwaarden, dan naar de wet. Twijfel je, of gaat het om veel geld, laat de brief dan eerst lezen door een jurist.
1. Wat staat er in je contract of voorwaarden? Een opzegregeling die je samen hebt afgesproken, geldt. Alleen niet voor zover dat naar redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (art. 6:248 BW). In gewone taal: de afspraak telt, tenzij het resultaat echt onredelijk uitpakt.
2. Welke soort overeenkomst is het?
| Soort overeenkomst | Mag jij opzeggen? | Waar je op let |
|---|---|---|
| Opdracht voor onbepaalde duur die niet eindigt doordat het werk af is (maandelijks onderhoud, een retainer, doorlopende begeleiding) | Ja (art. 7:408 lid 2 BW) | Termijn uit je contract, anders een redelijke termijn |
| Opdracht voor bepaalde tijd, of een project dat eindigt als het af is | Nee, behalve bij een gewichtige reden | Afmaken of laten aflopen. Is het resultaat niet duidelijk omschreven en is er geen einddatum, dan kan een rechter oordelen dat de opdracht niet door volbrenging eindigt, en kan opzeggen wel |
| Aanneming van werk (bouwen, installeren, verbouwen) | Nee, de aannemer heeft geen eigen opzegrecht | Alleen een afspraak in het contract, ontbinden bij een tekortkoming van de klant of via de rechter |
| Andere doorlopende overeenkomst zonder opzegregeling | In beginsel ja | De redelijkheid kan een zwaarwegende grond, een opzegtermijn of een vergoeding vragen (HR 2 februari 2018, Goglio/SMQ). Er is geen vaste termijn |
De klant zelf mag een opdracht in beginsel altijd opzeggen, ook als die voor bepaalde tijd was (art. 7:408 lid 1 BW); alleen met een zakelijke klant kun je daar in het contract van afwijken. Die vrijheid heb jij als opdrachtnemer dus niet. Een gewichtige reden kan bijvoorbeeld zijn dat de klant vasthoudt aan een aanwijzing die jij op redelijke grond weigert, of dat het vertrouwen op goede gronden weg is. “Ik heb er geen zin meer in” valt daar niet onder, hoe begrijpelijk ook. De volledige uitleg per soort overeenkomst, met termijnen en een brief: een klant opzeggen als zzp’er.
3. Is de klant een bedrijf of een particulier? Van de vrije opzegging door de klant (art. 7:408 lid 1) en van de regels over je loon bij een voortijdig einde (art. 7:411) mag je niet afwijken ten nadele van een particuliere klant (art. 7:413 BW). Wat in je voorwaarden staat, werkt bij consumenten dus minder ver dan bij bedrijven.
4. Wat mag je nog factureren? Werk dat al gefactureerd en geleverd is, blijft gewoon verschuldigd. Eindigt een opdracht voordat het werk af is en hangt je loon af van het afmaken, dan heb je recht op een redelijk deel van het loon. Daarbij telt wat je al gedaan hebt, wat de klant eraan heeft en waarom de opdracht eindigt (art. 7:411 lid 1 BW). Het volle loon, min wat je bespaart, krijg je alleen als het einde aan de klant ligt én volle betaling redelijk is (lid 2). Ontsla je de klant zelf, reken dan dus niet op het volle bedrag.
5. Schiet de klant tekort? Dan kun je de overeenkomst ontbinden: geheel of gedeeltelijk beëindigen omdat de ander zijn kant niet nakomt (art. 6:265 BW). Kan hij nog nakomen, dan moet hij eerst in verzuim zijn, meestal na een brief met een redelijke termijn die hij laat verlopen. Een kleine tekortkoming is geen reden, en ben je zelf in verzuim, dan kun je niet ontbinden (art. 6:266 BW). Ontbinden doe je met een schriftelijke verklaring, bij een overeenkomst die per mail is gesloten ook per mail (art. 6:267 BW). Wat al geleverd is, moet daarna in beginsel worden teruggedraaid (art. 6:271 BW). Dat is een zware stap; schakel bij twijfel een jurist in.
6. Is je reden zakelijk? Een klant ontslaan om een grond uit de Algemene wet gelijke behandeling, zoals ras, godsdienst of geslacht, mag niet. Dat verbod geldt ook voor het beëindigen van een overeenkomst (art. 7 Awgb). Brengt de klant feiten aan die zo’n onderscheid doen vermoeden, dan moet jij bewijzen dat het niet zo was (art. 10). Schrijf daarom voor jezelf op wat de zakelijke reden is: de uren, de opbrengst, de afspraken die niet werken.
Het gesprek en de mail
Zeg het in drie zinnen: je besluit, één zin over waarom, en wat je tot het einde nog doet. Bevestig het daarna altijd schriftelijk. Geen lijst met grieven, geen discussie over wie gelijk had.
Het gesprek in drie zinnen:
- “Ik heb besloten onze samenwerking per [datum] af te ronden.”
- “Mijn werk gaat een andere kant op, en ik merk dat ik jou niet meer de aandacht kan geven die je nodig hebt.” (Of: “We zitten te vaak niet op één lijn over wat er binnen de afspraak valt, en dat wordt voor ons allebei niet beter.”)
- “Tot die datum maak ik [project of onderdeel] af, daarna krijg je [bestanden, toegang, overdracht], en als je wilt, geef ik je twee namen van collega’s.”
Daarna houd je je mond. De neiging om stilte te vullen met excuses is groot, en elk excuus is een opening voor “dan doen we het toch anders”.
Hieronder drie mails. Kies de toon die bij de situatie past en vul de haken in.
Warm: als het gewoon niet meer past
Beste [naam],
Zoals ik al zei in ons gesprek: ik ga onze samenwerking afronden. Mijn werk gaat de komende tijd een andere kant op, en ik wil niet dat jij daar last van hebt.
Wat we nog afspraken, maak ik af: [project of onderdeel], uiterlijk op [datum]. Daarna stuur ik je [bestanden, inloggegevens, overdrachtsnotitie]. Als je iemand zoekt om het over te nemen, kan ik je [naam collega] aanraden.
Dank voor de samenwerking.
Met vriendelijke groet, [naam]
Zakelijk: opzegging van een doorlopende opdracht
Beste [naam],
Hierbij zeg ik onze overeenkomst voor [omschrijving, bijvoorbeeld maandelijks onderhoud] op met inachtneming van de opzegtermijn van [termijn], zodat de overeenkomst eindigt op [datum].
Tot die datum voer ik de werkzaamheden uit zoals afgesproken. Openstaande facturen en het werk tot de einddatum factureer ik volgens de lopende afspraken. Op [datum] ontvang je [bestanden, toegang, overdracht].
Wil je dat ik het werk overdraag aan een opvolger, laat het me weten, dan maken we daar een afspraak over.
Met vriendelijke groet, [naam]
Strak: na een conflict, als het vertrouwen weg is
Beste [naam],
In ons gesprek van [datum] heb ik aangegeven dat ik de samenwerking niet wil voortzetten. Ik bevestig hierbij dat ik de overeenkomst voor [omschrijving] beëindig per [datum].
De reden heb ik toegelicht: [één feitelijke zin, bijvoorbeeld “u houdt vast aan de werkwijze die ik op [datum] om inhoudelijke redenen heb afgewezen”].
Het werk tot en met [datum] factureer ik volgens de afspraken. [Bestanden, toegang] stel ik op [datum] aan u beschikbaar.
Met vriendelijke groet, [naam]
Gebruik de strakke mail alleen als je mag opzeggen of als er een gewichtige reden is. Loopt er een project dat je niet zomaar mag beëindigen, of wil je ontbinden omdat de klant tekortschiet, laat de tekst dan eerst nakijken.
Per vak: kies jouw soort werk
De regels verschillen per vak, vooral door de soort overeenkomst. Een installateur sluit meestal een aanneming van werk, een websitebouwer vaak een opdracht met een resultaat, een coach een doorlopend traject.
- Installateur, aannemer, loodgieter, elektricien of klusser: je hebt als aannemer geen eigen opzegrecht, dus de route loopt via je contract, ontbinding of afmaken. Zie een klant kwijtraken als installateur.
- Websitebouwer, ontwerper of tekstschrijver: vaak een opdracht met een resultaat, plus de vraag wat je meegeeft (bestanden, toegang, rechten). Zie een klant kwijtraken als websitebouwer.
- Coach, trainer of adviseur: meestal een overeenkomst van opdracht, vaak met particulieren, en dan geldt de bescherming van art. 7:413. Begin bij een klant opzeggen als zzp’er.
- Ander vak: kijk welke soort overeenkomst je hebt en lees verder bij klant opzeggen of zoek het type klant op bij de klanttypes.
Daarna: wat je met de vrijgekomen tijd doet
Plan de uren meteen, anders vult de volgende klant van hetzelfde soort ze. In het rekenvoorbeeld komen 225 uur per jaar vrij, ruim vier uur per week.
- Zet de uren in je agenda voordat de klant weg is. Voor een bestaande klant die je graag meer helpt, voor acquisitie of voor het werk waar je naartoe wilt. Lege uren hebben de neiging zich te vullen met de eerste die belt.
- Kijk wat je bij de intake had kunnen zien. Welk signaal uit de lijst hierboven was er al in het eerste gesprek? Zet het op je lijstje voor nieuwe klanten. Wat je vooraf regelt (aanbetaling, voorwaarden, meerwerkafspraken), staat in wat je regelt voordat je begint.
- Reken nieuwe klanten tegen je echte tarief. De korting die deze klant kreeg, hoeft de volgende niet te krijgen.
- Spreid je omzet. Van de zzp’ers had 44% in het afgelopen jaar tien of meer opdrachtgevers en 8% er één (CBS, 2025). Hoe minder je van één klant afhangt, hoe makkelijker het volgende afscheid.
- Rond de laatste factuur af. Betaalt de klant na het afscheid niet, dan begin je bij een betalingsherinnering en volg je de stappen in Klant betaalt niet.
Veelgestelde vragen
Mag ik als zzp'er een klant ontslaan?
Ja, maar niet altijd meteen. Een opdracht voor onbepaalde duur die niet eindigt door het werk af te maken, mag je opzeggen (art. 7:408 lid 2 BW). Een project of een opdracht voor bepaalde tijd maak je af of laat je aflopen, tenzij er een gewichtige reden is. Als aannemer heb je geen eigen opzegrecht.
Moet ik de klant een reden geven?
Bij een gewone opzegging hoeft de reden geen betoog te zijn: één zakelijke zin is genoeg. Bij een doorlopende overeenkomst zonder opzegregeling kan de redelijkheid wel een zwaarwegende grond, een termijn of een vergoeding vragen (HR 2 februari 2018). En een klant ontslaan om een grond uit de Algemene wet gelijke behandeling mag nooit.
Mag ik per direct stoppen?
Alleen als je contract dat toelaat, als er een gewichtige reden is, of als je de overeenkomst ontbindt omdat de klant tekortschiet en in verzuim is. Ontbinden doe je met een schriftelijke verklaring (art. 6:267 BW). Bij twijfel eerst een jurist.
Wat mag ik factureren als de opdracht eerder eindigt?
Hangt je loon af van het afmaken, dan heb je recht op een redelijk deel, gelet op het werk dat je al deed en wat de klant eraan heeft (art. 7:411 lid 1 BW). Het volle loon, min besparingen, alleen als het einde aan de klant ligt en dat redelijk is.
Hoe weet ik wat een klant me echt kost?
Deel wat hij per jaar betaalt door alle uren die hij kost, ook mails, bellen, revisies en achter betalingen aan. Leg dat echte uurtarief naast je gemiddelde. Het verschil maal de uren is wat deze klant je kost, als je die uren elders kunt vullen.
Een klant ontslaan, opzeggen, wegprijzen, nee tegen zeggen of doorverwijzen: wanneer het tijd is, wat je mag en hoe je het netjes zegt.
Lees ook
- Van je klant afKlant doorverwijzen naar een collega: stappen en mailsEen klant doorverwijzen naar een collega zonder gedoe: stappenplan van gesprek tot overdracht, drie mails om te kopiëren en wat je over de klant mag delen.
- Van je klant afNee zeggen tegen een klant: zes situaties met tekstenNee zeggen tegen een klant zonder ruzie: zes situaties, per situatie drie teksten om te kopiëren, en wat je wel en niet mag weigeren.
- Van je klant afPrijsverhoging aankondigen aan klanten: brief en termijnPrijsverhoging aankondigen: twee brieven (alle klanten of één), welke termijn bij welke afspraak, en wat je doet als de klant gewoon ja zegt.