Naar de inhoud
Ik wil van mijn klanten af

Niet elke klant past. Zo neem je netjes afscheid.

Aannemer: klant weigeren of opdracht beëindigen, wat mag?

  • Redactie Ik wil van mijn klanten af
  • Gepubliceerd
  • 12 min lezen
In dit artikel
  1. Waarom vakmensen hun klanten moeilijker kwijtraken
  2. Klus nog niet begonnen: wat mag je weigeren?
  3. Klus halverwege: stilleggen en afrekenen
  4. Onderhoudscontract of service-abonnement opzeggen
  5. Rekenvoorbeeld van € 8.000
  6. Brieven om te kopiëren
  7. Volgende keer: wat je in de offerte zet

Kort antwoord

Een aannemer of installateur kan een lopende klus niet zomaar opzeggen: die bevoegdheid heeft de wet alleen aan de klant gegeven. Jij kunt stoppen via een afspraak in je overeenkomst, door te ontbinden als de klant tekortschiet, of via de rechter. Vóór de handtekening mag je nog gewoon nee zeggen.

Waarom vakmensen hun klanten moeilijker kwijtraken

Kort antwoord: installatie-, bouw- en klussenwerk valt meestal onder aanneming van werk, en daar zit het opzegrecht aan de kant van de klant, niet aan de jouwe.

Aanneming van werk is een overeenkomst waarin je je verbindt een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren voor een prijs in geld (art. 7:750 BW). Een cv-ketel plaatsen, een badkamer verbouwen, een dak vervangen: dat is stoffelijk werk. Een website of een logo niet, en daarom gelden voor websitebouwers en ontwerpers andere regels.

In de titel over aanneming (art. 7:750 tot en met 7:769 BW) krijgt alleen de opdrachtgever een vrij opzegrecht (art. 7:764). Een aannemer heeft die niet. Wil je van een klant af, dan heb je vijf routes:

  1. een afspraak in de overeenkomst of je voorwaarden;
  2. ontbinding bij een tekortkoming van de klant (art. 6:265 BW);
  3. ontbinding door de rechter vóór oplevering, als waarschijnlijk is dat de klant zijn verplichtingen niet nakomt (art. 7:756 lid 2 en 3 BW);
  4. beëindiging bij je eigen overlijden of duurzame arbeidsongeschiktheid (art. 7:763 BW);
  5. opschorten van je eigen werk als de klant niet betaalt of je goede grond hebt dat te vrezen (art. 6:262 en 6:263 BW).

Weglopen zonder zo’n grond is zelf een tekortkoming. De algemene regels over opzeggen als zzp’er staan in een klant opzeggen. Wil je eerst weten of deze klant het afscheid waard is, begin dan bij een klant ontslaan.

Klus nog niet begonnen: wat mag je weigeren?

Kort antwoord: zolang de klant je offerte niet heeft aanvaard, mag je meestal nee zeggen of de offerte laten vervallen, afhankelijk van wat erin staat. Na aanvaarding zit je aan de overeenkomst vast, ook al staat de bus nog niet voor de deur.

Er zijn drie situaties.

Er is nog niets afgesproken. Een aanvraag of een gesprek aan de keukentafel bindt je niet. Stuur een nette afwijzing, liefst met een doorverwijzing (klant doorverwijzen, nee zeggen tegen een klant). Heb je de offerte al gestuurd en ze staat nog open, lees dan wat je zelf over de geldigheid hebt opgeschreven voordat je haar intrekt.

Er is getekend of de offerte is aanvaard, en je wilt eruit. Dan gelden de vijf routes hierboven, en voor een klus die nog niet is gestart zijn dat er in de praktijk twee: wat je in je voorwaarden hebt gezet, of een tekortkoming van de klant. Voor de bouw van een woning in opdracht van een particulier geldt extra dat de overeenkomst schriftelijk moet en dat de opdrachtgever drie dagen bedenktijd heeft, behalve als hij op eigen grond bouwt zonder samenhangende grondkoop (art. 7:765 en 7:766 BW). Dat speelt bij een klusser meestal niet.

De klant wil zelf van de klus af. Dat mag altijd. Hij betaalt dan de prijs min je besparingen, en dus ook als je nog geen hamer hebt opgepakt (art. 7:764 BW). Zie het rekenvoorbeeld verderop.

Een klus laten uitvoeren door een collega onder jouw leiding mag, maar je blijft aansprakelijk voor de nakoming (art. 7:751 BW). Dat is iets anders dan een klant vóór de start doorverwijzen: dan neemt de collega een eigen opdracht aan en ben jij uit beeld.

Klus halverwege: stilleggen en afrekenen

Kort antwoord: als de klant tekortschiet, kun je opschorten en daarna ontbinden, in die volgorde en schriftelijk. Stop je zonder grond, dan ben jij degene die tekortschiet.

Als de klant niet betaalt

Betaalt de klant een termijn niet, dan mag je je eigen werk opschorten (art. 6:262 BW). Is er maar een deel misgegaan, dan alleen voor zover dat het stilleggen rechtvaardigt, en naar verhouding. Moet jij eerst presteren en kreeg je na het sluiten goede grond om te vrezen dat de klant niet gaat betalen, dan mag je ook opschorten (art. 6:263 BW). Opschorting moet je zelf inroepen: zeg of schrijf dat je stopt tot de termijn is betaald, anders sta je gewoon stil zonder grond.

Wil je definitief weg, dan ontbind je. Elke tekortkoming geeft die bevoegdheid, tenzij ze te klein of te bijzonder is om het te rechtvaardigen. Is nakoming niet blijvend onmogelijk, dan kan het pas als de klant in verzuim is, dus na een aanmaning met een redelijke termijn (betalingsherinnering en ingebrekestelling). Ontbinden kan niet als je zelf in verzuim bent (art. 6:265 en 6:266 BW). Ontbinding gaat met een schriftelijke verklaring, of via de rechter (art. 6:267 BW). Wat al is gepresteerd moet dan ongedaan worden gemaakt (art. 6:271 BW). Bij werk dat al in een woning zit is dat lastig. Gaat het om meer dan een klein bedrag, laat dan een jurist meekijken.

Als de klant steeds meer vraagt

Meerwerk is een eigen route om een klus onder controle te houden. Voor wijzigingen of toevoegingen kun je alleen een prijsverhoging vorderen als je de klant tijdig op de noodzaak hebt gewezen, tenzij hij het zelf had moeten begrijpen (art. 7:755 BW). De klant hoeft de omvang van de verhoging niet te kennen. Heb je een richtprijs afgegeven, dan mag je die met niet meer dan 10% overschrijden, tenzij je tijdig voor een grotere overschrijding hebt gewaarschuwd (art. 7:752 lid 2 BW). Hoe je dat aanpakt, staat in de scope-kruiper.

Worden de kosten hoger door omstandigheden die niet aan jou zijn toe te rekenen, dan kan alleen de rechter de prijs verhogen of de overeenkomst ontbinden, en moet je zo spoedig mogelijk waarschuwen (art. 7:753 BW). Zelf de prijs aanpassen mag alleen bij onjuiste gegevens van de opdrachtgever. Een lopende klus is dus geen moment voor een prijsverhoging zoals bij een vaste klant.

Wat je wel en niet mag vasthouden

Retentierecht geeft je de bevoegdheid een zaak van de klant onder je te houden tot hij betaalt, maar alleen als de vordering opeisbaar is en jij de feitelijke macht over de zaak hebt (art. 3:290 BW). Een toestel dat in je werkplaats staat voor reparatie valt daaronder. Een installatie die in het huis zit meestal niet: een zaak die niet zonder beschadiging van betekenis kan worden losgemaakt, wordt bestanddeel van het huis (art. 3:4 BW), en dan heb je er geen macht meer over. Een eigendomsvoorbehoud (art. 3:92 BW) houdt dan mogelijk ook geen stand. Reken er dus niet op dat je de ingebouwde ketel kunt terugnemen.

Laat daarnaast een installatie nooit onveilig achter. De aannemer moet waarschuwen voor gebreken in de opdracht of in zaken van de klant die hij kende of hoorde te kennen. Bij een bouwwerk moet dat schriftelijk en ondubbelzinnig, en ten nadele van een consument kan daar niet van worden afgeweken (art. 7:754 BW). Leg dus vast wat je de klant meldt als je stopt.

Onderhoudscontract of service-abonnement opzeggen

Kort antwoord: een onderhoudsabonnement is geregelde dienstverlening, en de opzegregels hangen vooral af van of je klant een particulier of een bedrijf is. Bij particulieren beperkt de wet stilzwijgende verlenging en lange looptijden.

Een onderhoudsabonnement voor een cv-ketel of airco is geen werk dat je oplevert, maar een dienst die je geregeld levert. De regels over aanneming gelden daar meestal niet; de algemene opzegregels van de opdracht staan in een klant opzeggen.

Particuliere klant (consument). Twee lijsten in het Burgerlijk Wetboek begrenzen je voorwaarden:

  • Een beding dat het contract stilzwijgend verlengt, is onredelijk bezwarend, tenzij de klant daarna op elk moment kan opzeggen met een opzegtermijn van ten hoogste één maand (art. 6:236 onder j BW).
  • Vermoed onredelijk bezwarend is een looptijd van meer dan een jaar zonder opzegmogelijkheid na dat jaar, een opzegtermijn voor de klant die langer is dan die voor jou, en een opzegtermijn van meer dan een maand bij een verlengd contract (art. 6:237 onder k, l en o BW).

Een stilzwijgend verlengd abonnement bij een particulier moet de klant dus met hooguit een maand opzegtermijn kunnen opzeggen. Wil jij stoppen, dan mag jouw eigen opzegtermijn niet korter zijn dan die van de klant (art. 6:237 onder l BW). Wil je er niet mee doorgaan, zeg dan op ruim voor de einddatum, schriftelijk, en bied aan hoe de klant bij een collega terechtkan.

Zakelijke klant. De zwarte en de grijze lijst gelden alleen tegenover een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Bij een bedrijf als klant tellen dus je contract en de redelijkheid. De Hoge Raad oordeelde in 2018 dat een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd zonder opzegregeling in beginsel opzegbaar is, maar dat redelijkheid en billijkheid kunnen meebrengen dat je een zwaarwegende grond nodig hebt, een bepaalde termijn moet aanhouden of een vergoeding moet aanbieden (ECLI:NL:HR:2018:141). Een vaste termijn noemt het arrest niet. In de praktijk zeg je dus op met een ruime, redelijke termijn en leg je uit waarom.

Wil je het contract niet opzeggen maar duurder maken, kijk dan eerst naar je voorwaarden. Zonder prijswijzigingsbeding mag je de prijs naar Nederlands recht in beginsel niet eenzijdig aanpassen aan een zakelijke klant. Een prijsverhoging via de rechter slaagt zelden, omdat kostenstijging meestal gewoon ondernemersrisico is. Opzeggen met een redelijke termijn en een nieuw tarief aanbieden is dan de begaanbare route. Meer daarover staat in prijsverhoging aankondigen.

Rekenvoorbeeld van € 8.000

Kort antwoord: zegt de klant halverwege op, dan betaalt hij de aanneemsom min jouw besparingen, en jij moet die besparingen kunnen aantonen. Stop je zelf zonder grond, dan kunnen de meerkosten van een andere aannemer bij jou terechtkomen.

Stel: een badkamerverbouwing voor € 8.000 exclusief btw, met een voorschot van € 2.000 (25%). Na de helft van het werk loopt het vast. Alle bedragen hieronder zijn een rekenvoorbeeld, geen uitkomst voor jouw klus.

Situatie 1: de klant zegt op

Post Bedrag
Aanneemsom € 8.000
Af: materiaal dat nog niet is ingekocht € 1.300
Af: inhuur die vervalt € 600
Af: andere kosten die je nu niet maakt (bijvoorbeeld huur steiger) € 200
Te betalen: prijs min besparingen € 5.900
Af: voorschot al betaald € 2.000
Nog te factureren € 3.900

Over het gefactureerde bedrag komt btw als je btw-plichtig bent. Je levert het al voltooide werk af (art. 7:764 BW). Lukt het je om eigen uren die vrijvallen elders in te zetten, dan is de vraag of dat een besparing is. Dat is vaak het punt waarover het gaat. De aannemer heeft een verzwaarde plicht om te laten zien welke besparingen hij had, dus leg per post vast wat je wel en niet bespaart. Werkte je op basis van werkelijk gemaakte kosten, dan reken je met de gemaakte kosten, de verrichte arbeid en de winst die je over het hele werk zou hebben gemaakt.

Situatie 2: jij stopt zonder grond

Je stopt na werk ter waarde van € 4.000, zonder dat de klant tekortschoot. Een collega vraagt € 5.500 voor het restant. Er is dan geen opzeggrond: je schiet zelf tekort. De klant kan de meerkosten van € 1.500 op je verhalen en verrekenen met wat hij je nog schuldig is: € 4.000 voor het gedane werk min € 2.000 voorschot is € 2.000, min € 1.500 meerkosten is € 500. Het gaat bovendien nog om gebreken in het halve werk, herstelkosten en de kosten van een conflict. Of de klant dat allemaal kan verhalen, hangt van de omstandigheden af. Je levert dus liever een afspraak of een ontbinding met grond dan een gestopte klus.

Situatie 3: de klant betaalt de termijn niet

Je schorst het werk op, stuurt een aanmaning met een redelijke termijn, en ontbindt schriftelijk als het uitblijft. Wat je dan nog te goed hebt, volgt dezelfde logica als in situatie 1: wat is gedaan, wat is betaald, wat is bespaard. De incassostappen staan in de 14-dagenbrief en in klant betaalt niet.

Brieven om te kopiëren

Vul de punten tussen haakjes in. Dit zijn hulpmiddelen, geen juridisch advies. Gaat het om een groot bedrag, een woning of een bouwwerk, laat dan een jurist meekijken.

1. Klus afwijzen voor je akkoord geeft

Beste [naam],

Bedankt voor je aanvraag voor [omschrijving]. Ik ga deze opdracht niet aannemen: [korte, vriendelijke reden, bijvoorbeeld “die past niet in mijn planning” of “dit werk doe ik niet meer”]. Er is dus nog geen overeenkomst tussen ons.

Voor deze klus kun je terecht bij [collega, indien je er een kent]. Veel succes ermee.

Met vriendelijke groet, [naam, bedrijf]

2. Werk opschorten bij een niet betaalde termijn

Beste [naam],

Op [datum] had je termijn [nummer] van € [bedrag] volgens ons contract moeten betalen. Dat is nog niet gebeurd. Op grond van art. 6:262 BW schort ik mijn werkzaamheden op tot ik de betaling heb ontvangen.

Betaal je het bedrag binnen [aantal] dagen, te rekenen vanaf de dag na ontvangst van deze brief, dan zet ik het werk op [datum] voort. Doe je dat niet, dan behoud ik me het recht voor de overeenkomst te ontbinden.

Met vriendelijke groet, [naam, bedrijf]

3. Ontbinding na een uitgebleven betaling

Beste [naam],

Ik heb je op [datum] een termijn gesteld om € [bedrag] te betalen. Die termijn is op [datum] verstreken zonder betaling. Hierbij ontbind ik de overeenkomst van [datum] voor [omschrijving] met een beroep op art. 6:265 BW.

Ik stuur je [datum] een afrekening van wat tot nu toe is uitgevoerd, de gemaakte kosten en het voorschot dat je al hebt betaald.

Met vriendelijke groet, [naam, bedrijf]

4. Onderhoudsabonnement opzeggen

Beste [naam],

Ik zeg het onderhoudsabonnement voor [toestel, adres] met nummer [nummer] op, per [datum, binnen de opzegtermijn van je contract of de voorwaarden]. Het abonnement loopt tot die datum door, en tot dan voer ik het onderhoud uit zoals afgesproken.

Je kunt voor onderhoud na deze datum terecht bij [collega of branchevereniging, indien van toepassing]. Je dossier met de laatste onderhoudsbeurt en de gegevens van het toestel stuur ik je op verzoek toe.

Dank voor je vertrouwen in de afgelopen jaren.

Met vriendelijke groet, [naam, bedrijf]

Volgende keer: wat je in de offerte zet

Omdat de aannemer van nature geen opzegrecht heeft, moet je je eigen uitgang vooraf regelen. Wat je kunt vastleggen in offerte en voorwaarden:

  • Een opzegmogelijkheid of ontbindingsgrond voor jou, zodat je niet op de rechter of op een tekortkoming van de klant hoeft te wachten (route 1 hierboven).
  • Termijnen, zodat je opschorting een duidelijke basis heeft. Bij een consument bevatten de branchevoorwaarden voor installatiewerk uit 2016 een maximum van 25% vooruitbetaling bij een opdracht boven € 500, met voldoende zekerheid daartegenover. Bij een consumentenkoop mag de koper hooguit tot de helft van de koopprijs vooruit worden verplicht (art. 7:26 BW). Voor diensten en zakelijke klanten geldt geen vast wettelijk maximum.
  • Meerwerk schriftelijk. Dezelfde branchevoorwaarden vragen om meer- en minderwerk boven € 300 direct vast te leggen, behalve bij spoed.
  • Een opzegtermijn voor onderhoudscontracten die bij particulieren niet langer is dan een maand na verlenging, en voor jou niet korter dan voor de klant.

Deze branchevoorwaarden gelden alleen als je ze hebt overeengekomen. De tekst staat bij de SER. Het voorkomen van problemen vooraf staat in wanbetalers voorkomen.

Veelgestelde vragen

Mag een aannemer een lopende klus opzeggen?

Nee, de wet geeft alleen de opdrachtgever een vrije opzegbevoegdheid (art. 7:764 BW). Een aannemer kan stoppen op grond van een afspraak in de overeenkomst, door te ontbinden bij een tekortkoming van de klant, via de rechter vóór oplevering, of bij eigen overlijden of duurzame arbeidsongeschiktheid. Zonder zo'n grond weglopen is zelf een tekortkoming.

Wat moet een klant betalen als hij de klus halverwege opzegt?

De prijs voor het hele werk min de besparingen die de aannemer door de opzegging heeft, tegen aflevering van het al voltooide werk (art. 7:764 BW). De aannemer moet laten zien welke besparingen hij had.

Mag ik stoppen met werken als de klant een termijn niet betaalt?

Je mag je eigen werk opschorten als de klant zijn verplichting niet nakomt, bij gedeeltelijke tekortkoming alleen voor zover dat gerechtvaardigd is (art. 6:262 BW). Jij moet de opschorting wel zelf inroepen, het liefst schriftelijk.

Hoe lang mag een onderhoudscontract bij een particulier stilzwijgend doorlopen?

Stilzwijgende verlenging is tegenover een consument alleen toegestaan als hij daarna op elk moment kan opzeggen met een opzegtermijn van ten hoogste één maand (art. 6:236 onder j BW). Een looptijd van meer dan een jaar zonder opzegmogelijkheid wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn (art. 6:237 onder k BW).

Mag ik de ketel of installatie achterhouden tot de klant betaalt?

Alleen een zaak die je zelf onder je macht hebt, bijvoorbeeld een toestel in je werkplaats, kun je met retentierecht vasthouden. Een installatie die in het huis is ingebouwd, kan bestanddeel van het huis zijn geworden en valt daar meestal buiten.

Meer in Per vak

Installateur, aannemer, websitebouwer, coach: hoe je als jouw soort ondernemer van een klant afkomt, met de regels en valkuilen van jouw werk.

Lees ook